W 1927 roku państwo Kazimiera z Niskich i Józef Chmielewscy zbudowali przy ul. Jagiellońskiej (ob. Milanowskiej) wymarzony dom dla siebie i swoich dzieci: Urszuli, Jerzego i Wincentego. Tzw. Willa Chmielówek według pierwotnego planu miała być wygodnym miejscem dla jednej rodziny: trzy pokoje na każdym poziomie i dwa na mansardzie, hall, jadalnia, kuchnia i łazienka. Dom wyróżniał się fantazyjną wieżyczką nad klatką schodową. Józef Chmielewski prowadził od 1937 roku przy ulicy Środkowej 5 (obecnie Sklepowa 13) zakład produkcyjny o nazwie Polska Wytwórnia Noży Dyfuzyjnych. Zakład działał do roku 1940 – w tym roku Józef Chmielewski umarł. W 1945 zakład ponownie uruchomił produkcję pod kierownictwem Wincentego – syna Józefa. Niestety w 1949 roku Wytwórnia została w sposób nielegalny upaństwowiona. Chcąc wesprzeć męża i rodzinę Kazimiera Chmielewska założyła w początku lat 30. XX wieku prywatną szkołę, która mieściła się na piętrze Willi. Szkoła – początkowo czteroklasowa – w trzydziestym piątym roku, przekształcona została oficjalnie na sześcioklasową Szkołę Powszechną Prywatną Kazimiery Chmielewskiej. Na piętrze wygospodarowano cztery klasy, dwie łazienki i pokój nauczycielski. W czasie wojny zakwaterowano tam Niemców. Rodzina Chmielewskich blisko związana jest z również związaną z Włochami – rodziną Niskich. Większość materiałów pochodzi ze zbiorów Ewy Hełki - wnuczki Józefa i Kazimiery. W kolekcji znajdą Państwo również fragment nagrania ze spotkania z członkami Rodziny, które odbyło się w 2006 roku w Bibliotece. Całość nagrania dostępna jest w Czytelni i Wypożyczalni Naukowej mieszczącej się w pałacu Koelichenów.

Chmielewscy

Rodzina Hassów lub Haasów przybyła do Polski z Badenii w Niemczech. W 1854 roku osiedliła się w Skoroszach na ziemi zakupionej od ówczesnego prezydenta Warszawy Teodora Andraulta. Rodzina szybko się rozrosła wchodząc w koligacje z innymi przybyłymi z terenów obecnych Niemiec kolonistami. Hassowie mieli opinię dobrych, zaradnych gospodarzy. W krótkim czasie właścicieli domów i gospodarstw o tym nazwisku spotkać można było w Czechowicach, Włochach i innych okolicznych wsiach. Najbardziej znanym we Włochach Hassem był Władysław Hass (1874-1940) wójt gminy Skorosze w latach 1923-1930, wójt nowo utworzonej gminy Włochy w 1930 roku oraz poseł na sejm z listy BBWR w latach 1930-1935. Materiały, które znajdują się w niniejszym zbiorze pochodzą z archiwum domowego Jolanty Soczewińskiej i Wandy Szymczak.

Hassowie

Marian Mijas urodzony w sierpniu 1901 r. w Warszawie w dzielnicy Sielce. Wyszkolił się na ślusarza. Pracował w rodzinnym zakładzie. W 1924 r. ożenił się z Marią Rybarską. W 1937 r. Mijasowie, wraz trzema córkami – Małgorzatą (1925), Klementyną (1927) i Blandyną (Blanką) (1929), przenieśli się do Włoch, gdzie zamieszkali przy ul Łuczek 8, w kamienicy należącej do małżeństwa Parzydłów. Kupili na parterze lokal sklepowy z zapleczem, tj. niewielką kuchnią i pokojem. Lokal został kupiony za pieniądze Marii, które dostała w spadku po rodzicach. Właściciele budynku obiecali im, że za rok będą mogli przeprowadzić się do mieszkania na 1. piętrze, które mieli zwolnić rodzice Stanisława Cześnina, budujący własny dom. Niestety wybuch wojny zniweczył te plany, bo państwo Cześninowie zrezygnowali z budowy domu i pozostali na wiele lat na ul. Łuczek 8, a rodzina Mijasów mieszkała w swoim lokalu prawie 40 lat, do śmierci Mariana w 1976 r. Po przeprowadzce do Włoch Maria prowadziła własną mydlarnię, a Marian nadal pracował w rodzinnej kuźni w Piastowie. Babka Marii była zielarką i Maria odziedziczyła po niej talent i wiedzę o ziołolecznictwie, dlatego w sklepie można było także uzyskać porady zdrowotne i kosmetyczne. Sklep mydlarski funkcjonował do początku okupacji. Marian pracował w kuźni w Piastowie. Po wybuchu wojny w 1939 r. Marian poszedł do obrony Warszawy, a Maria z córkami wyjechała do rodziny w Piastowie sądząc, że im dalej od Warszawy, tym bezpieczniej. Po klęsce wrześniowej Marian odnalazł rodzinę w Piastowie. Wszyscy wrócili do Włoch, gdzie zastali rozszabrowaną mydlarnię i zdewastowane mieszkanie. Maria, nie mając pieniędzy na nowy towar, postanowiła sprzedawać w sklepie narzędzia produkowane w rodzinnym zakładzie w Piastowie i artykuły szewskie (fleki, teksy, zelówki, sznurowadła, szczotki i pasty do butów itp.). Podczas okupacji w sklepie tym, była skrzynka kontaktowa członków ruchu oporu. W mieszkaniu natomiast odbywały się komplety tajnego nauczania. Świetny punkt naprzeciwko targowiska, do którego każdy mógł wejść. W sklepie były różne schowki – na bibułę, ale też na skórę i gumę, które były towarami podlegającymi konfiskacie. Za sklepem był pokój i kuchnia. Sławojka na podwórzu, woda ze studni na podwórzu. Mizerny sklepik działał na Łuczek 8 do początku lat 60, mimo że Mijasowie, jako prywaciarze, byli nękani tzw. domiarami przez urząd skarbowy, oskarżający ich o ukrywanie dochodów. Po zamknięciu sklepu oboje Państwo Mijasowie urządzili sobie w pomieszczeniu sklepowym pracownię: Marian malował i rzeźbił, a Maria malowała miniatury na drewnie i kości.

Mijasowie

Niscy

Ze zbiorów Elżbiety Ćwiklińskiej

Kłosiowie

Krystyna Bielawska 

Barbara Śniechórska-Pietrzak 

Dokumenty z archiwum domowego Zofii Brzozowskiej, mieszkanki domu przy ulicy Popularnej 36 (dawniej Kościuszki)

Brzozowscy

Marcin Lipiec 

Szellerowie

Po dokonanej w warszawskim mieszkaniu Lilientalów w początkach okupacji rewizji, Stefania Liliental wraz z synem Witoldem i jego opiekunką Adolfiną Stasiewicz, przenieśli się do Włoch na ulicę Parkową, gdzie zajęli jeden z dwóch pokoi mieszkania Państwa Prażmowskich przy ulicy Parkowej. Czesława Prażmowska była przyjaciółką Stefanii Liliental. Witold Liliental tak pisał o swojej niani, Adolfinie Stasiewicz, która ocaliła jego matkę i jego samego przed Zagładą: „Największej pomocy udzieliła nam Geniusia. Ona, pochodząca spod Nowogródka i zaciągająca kresowym akcentem, zgubiła jeszcze przed wojną dowód osobisty i znalazła go już po wyrobieniu sobie nowego. Miała więc duplikat, w dodatku prawdziwy i pochodzący ze strefy zajętej przez Sowietów, czyli bez możliwości zweryfikowania. Wystarczyło zmienić zdjęcie. Resztą zajęli się przychylni ludzie organizujący tajne nauczanie. Moja Matka według lewych papierów nazywała się Adela Stasiewicz i oficjalnie była moją chrzestną. Ja byłem Witoldem (wówczas Witusiem) Stasiewiczem, urodzonym w Milkiewiczach, powiat nowogródzki. Geniusia, bo tak ją nazywaliśmy (naprawdę Adolfina Stasiewicz), była oficjalnie moją matką i przez cały czas wojny miałem zwracać się do niej „Mamusiu”. Do niby chrzestnej, ale w rzeczywistości prawdziwej Matki mówiłem „Matusiu” […]” Adolfina Stasiewicz w 2018 roku została odznaczona medalem Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata. Cytowany fragment pochodzi z artykułu opublikowanego w Kwartalniku „KARTA' 98/2019. Cały artykuł dostępny jest również w MAMOW http://dlibra7.bpw.pl/Content/12652/publication.pdf. Witold Liliental (ur. 1939) – doktor nauk technicznych, inżynier i dziennikarz, od 1981 roku na emigracji, najpierw w USA, potem w Kanadzie. Za działalność w środowisku polonijnym odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej, medalem „Pro Memoria” oraz odznaką „Zasłużony dla Kultury Polskiej”.

Lilientalowie

Maria Borkowska 

Zaczątkiem obecnej Biblioteki Publicznej w Dzielnicy Włochy m.st. Warszawy była Biblioteka Stowarzyszenia Właścicieli Nieruchomości, która powstała 10 września 1936 roku i znalazła siedzibę na parterze pałacyku Koelichenów. Fakt ten potwierdza w spisanych przez siebie wspomnieniach Stefania Draczko. Po wkroczeniu wojsk niemieckich w 1939 r. uporządkowała ona liczący kilkaset woluminów księgozbiór, przeniesiony z zamienionego tymczasowo na szpital pałacyku, do prywatnego mieszkania przy ul. Jagiellońskiej 2 (obecnie ul. Milanowska). Biblioteka prowadzona przez Stefanię Draczko miała służyć tylko zaufanemu gronu osób, z czasem jednak ich liczba rosła i pod koniec okupacji wynosiła ok. tysiąca stałych czytelników. Początkowo władze okupacyjne nie interesowały się zbytnio placówką, dopiero 1 listopada 1942 roku okupacyjny Zarząd Miasta przejął Bibliotekę na własność, a bibliotekarkom przyznał status pracownic urzędowych. Po wyzwoleniu nastał okres reorganizacji i przemieszczania się Biblioteki: wczesną wiosną 1945 roku do lokalu przy ul. Sieradzkiej 39 (obecnie ul. Potrzebna), a w maju 1947 roku, ponownie, do zajmowanego przed wojną pałacyku Koelichenów. Był to ciężki czas dla Biblioteki. Brakowało pieniędzy, zarówno na poprawę warunków lokalowych, pozwalających na wydzielenie księgozbioru dla różnych grup wiekowych, jak też na uposażenia bibliotekarek. W wyniku starań, ostatecznie, 1 maja 1948 roku otwarto czytelnię dziecięcą, a w drugiej połowie tego samego roku czytelnię naukową. W ten sposób została ostatecznie ukształtowana Biblioteka Miejska im. Stefana Żeromskiego. Okres samodzielnego funkcjonowania Biblioteki Miejskiej we Włochach zakończyło Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 maja 1951 roku w sprawie zmiany granic miasta stołecznego Warszawy, które włączyło Włochy do miasta stołecznego Warszawy, a Bibliotekę do Biblioteki Publicznej m.st. Warszawy. Od 1952 roku włochowską Bibliotekę podzielono na trzy placówki, którym nadano nowe nazwy: Wypożyczalnia dla Dorosłych i Młodzieży nr 30, Czytelnia dla Dzieci i Młodzieży nr 22 oraz Czytelnia Naukowa nr VI. Więcej informacji o historii biblioteki znajdą Państwo pod adresem https://bpwlochy.waw.pl/90-lecie-biblioteki-we-wlochach/

Biblioteka Publiczna w Dzielnicy Włochy m.st. Warszawy

Ostalscy

Ze zbiorów Józefa Świackiego Olga ur. 14 maja 1899 Halina ur. 16 października 1920

Sajkowie

Z archiwum domowego Henryki Bąkowicz

Komosowie

Zalewscy i Furmańscy

Ze zbiorów Doroty Marzec - wnuczki Jana Marca (1899 - 1959)

Marcowie

Urodzony 28 czerwca 1936 w Warszawie; syn Jana Płażewskiego, urzędnika, i Lucyny z Basińskich, studentki Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Warszawskiego (zmarła 1938). W 1951 rozpoczął naukę w Technikum Geodezyjnym w Warszawie. W IV klasie przerwał naukę i podjął pracę w fabryce kolejno jako kreślarz, ślusarz i tokarz. W 1952-60 uprawiał boks w warszawskim klubie Polonia. Po zdobyciu uprawnień technika geodety w 1957, został pracownikiem terenowych ekip geodezyjnych. Debiutował w 1958 opowiadaniem pt. Jutro porozmawiamy, opublikowanym w dwutygodniku „Współczesność” (nr 21). Opowiadania publikował m.in. na łamach „Almanachu Młodych” 1960/61 (tu Robota z telefonem), „Tygodnika Kulturalnego” (1964-76, z przerwami), miesięcznika Wiedza i Życie” (1966-67, 1970-72), „Zwierciadła” (1966-76, 1983-86, z przerwami), „Itd” (1968-73), „Kameny” (1970-74). W 1963-65 jako autor słuchowisk współpracował z Teatrem Miniatur Radiowych Zwierciadło Polskiego Radia. W 1966 otrzymał stypendium im. T. Borowskiego. W 1967 został członkiem Związku Literatów Polskich (do rozwiązania Związku w 1983). Obok twórczości prozatorskiej, od 1967 zajmował się również pisaniem scenariuszy filmowych. W 1968 ożenił się z Krystyną Sawicką, dekoratorem w teatrze (rozwód ok. 1973). W 1983-90 należał do Stowarzyszenia Filmowców Polskich. W 1983-84 pracował jako asystent reżysera w Zespole Realizatorów Filmowych przy filmie pt. Fetysz w reżyserii Krzysztofa Wojciechowskiego. W 1989 został członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Kontynuował twórczość literacką, publikując opowiadania na łamach dwutygodnika „Sycyna” (1995-97) i dziennika „Rzeczpospolita” (1996-98). Mieszkał w Warszawie. Tam też zmarł 1 stycznia 2011. https://pisarzeibadacze.ibl.edu.pl/haslo/3566/plazewski-leszek#2416106

Leszek Płażewski

Piechna 

Stankiewicz-Hrist

Ze zbiorów Kibalenko-Nowak Teresa, Snaglewska Maja

Snaglewscy

Dynerowie i Rogowie

Ze zbiorów Matyldy Gadomskiej Album Bohdana Domańskiego ofiarowany Grzegorzowi Mizerskiemu

Mizerscy

Ze zbiorów Katarzyny Najgrodzkiej

Średniccy

Ze zbiorów Marleny Piekarskiej-Olszówki

Willa Jasny Dom

Frankiewiczowie

Dwa zdjęcia z balu w liceum przy Promienistej

Wanda Urszula Stańczak

Ze zbiorów Maciejewski Stanisław, Maciejewska-Jagiełło Maria

Maciejewscy

Klub Sportowy Przyszłość Włochy

Strzemieczni

Magdalena Foks z Fundacji Stare Nowe Włochy jest jedną z matek-założycielek Multimedialnego Archiwum.... W poczatku lat dwutysięcznych rozpoczęła akcję zbierania materiałów i rozmów z najstarszymi mieszkańcami Włoch. Od 2005 roku prowadziła spotkania historyczne w Czytelni Naukowej nr VI Biblioteki.... i Materiały znalezione w domu kupionym przez rodzinę Magdy Foks i przekazane jej przez mieszkańców Włoch Nie wiemy kim były osoby, do których należą prezentowane tu materiały Te, które byliśmy w stanie zidentyfikować oglądać można w odpowiednich archiwach domowych. Aby zobaczyć wszystkie materiały przekazane nam przez Magdę Foks, należy w filtrze ŹRÓDŁO wybrać wartość: FOKS MAGDALENA

Magdalena Foks

Furmańscy

Z Kolekcji Klaudii Jastrzębskiej

Jastrzębscy

Ze zbiorów Andrzeja Kordalewskiego

Kordalewscy

Szkoły Muzycznej im. Henryka Wieniawskiego przy ul. Globusowej 24

Hanna Błaszczyk 

Chechłaczowie

zbiory Iwony Gałczyńskiej: dokumenty rodzin Bielerów i Gałczyńskich oraz materiały dotyczące harcerstwa we Włochach

Bielerowie i Gałczyńscy

Rybakowie i Wieczorkowie

Kolekcja fotografii i dokumentów znaleziona w mieszkaniu w kamienicy ..... Nazwiska, ktore pojawiają się w dokumentach to Jan Kordowski, Michalina Zielińska, Stanisław Juda, Lidia i Jerzy Urbańscy. Podobnie jak obecni właściciele, nie wiemy kim były osoby na zdjęciach i właściciele dokumentów. Materiały pochodzą z okresu od końca XIX wieku do 1959 roku. Dziękujemy państwi Karinie i Januszowi Gałuszkom za ich udostępnienie.

Karina i Janusz Gałuszka 

Ze zbiorów Anny Markowskiej - córki Ireny Kwiatkowskiej

Kowalscy

Bandurscy

Stypińscy

Ryszard Żaczkiewicz

Ze zbiorów Bożenny Kosińskiej

Główkowie

Juliusz Borucki

Szkoła Podstawowa nr 94

Koelichenowie

Ze zbiorów spadkobierców Państwa Szaniawskich i Joanny Bem - właścicielki domu przy Milanowskiej

Szaniawscy

Ze zbiorów Wandy Grębeckiej Missalówny

Missalowie

Parafia pw. Matki Bożej Saletyńskiej we Włochach

Monika Mazurek-Rylska 

Puławscy

Porayscy

Ze zbiorów Krzysztofa Chorzewskiego

Chorzewscy

Kosińscy

Szymaniakowie

Kuczewscy

Oryginały znajdują się w archiwum domowym córki doktora Śnigurowicza - doktor ....

Śnigurowiczowie

Kalmusowie

Gan Ludmiła

Pasterscy

Nasłońscy

Materiały związane z księdzem Chrościckim i parafią Św. Teresy we Włochach

Ksiądz Chrościcki i parafia pw. św Teresy we Włochach

Włochowiana

W 1926 roku do Włoch trafił przedstawiciel czechosłowackiej firmy ERA (Elektrotechnicky Regulator Automaticky) produkującej sprzęt elektrotechniczny – Włodzimierz Wiesenberg. Rok później, na wniosek polskich inżynierów, na bazie czeskiego przedsiębiorstwa powstała największa włochowska fabryka pod nazwą Polskie Zakłady Elektrotechniczne ERA. Kapitał w 25% należał do Czechów, 75% akcji zaś posiadali polscy inżynierowie – założyciele i współzałożyciele firmy. Jednym z nich był wybitny fachowiec, inż. Kazimierz Gajczak (1872–1933), prezes Związku Elektrowni Polskich. Zakłady ulokowano przy ul. Inżynierskiej 7 (obecnie Czesława Kłosia) i tam rozpoczął się ich dynamiczny rozwój. W ciągu 13 lat powierzchnia ERA zwiększyła się sześcio-, a zatrudnienie szesnastokrotnie. Systematycznie rosła liczba własnych patentów i wielkość produkcji. Specjalnością fabryki były urządzenia oświetleniowe dla kolei, samolotów i innych pojazdów oraz światowej klasy przyrządy pomiarowe o dużej dokładności. Dyrektorem fabryki został Włodzimierz Wiesenberg, który zamieszkał we Włochach i przez lata był dobrodziejem lokalnej społeczności. Wraz z żoną Piną angażował się w wiele akcji charytatywnych, m.in. dożywiania dzieci z ubogich rodzin. Trudno przecenić jego wpływ na rozwój międzywojennych Włoch: wspierał rozwój Straży Ogniowej i pomógł w założeniu oświetlenia ulicznego czy doprowadzeniu kolejki EKD do Włoch. Był jednym z prezesów wpływowego Stowarzyszenia Właścicieli Nieruchomości działającego na rzecz rozwoju miasta ogrodu Włochy, a od 1938 roku – Klubu Sportowego „Przyszłość”. Był przy tym człowiekiem kulturalnym, eleganckim i skromnym. Włochy opuścił tuż przed wybuchem II wojny światowej. Po wojnie zakłady znacjonalizowano. Nazwa Zakłady Wytwórcze Przyrządów Pomiarowych „A-3” im. Janka Krasickiego funkcjonowała od momentu upaństwowienia zakładów w 1948 roku. Od 1965 roku nazwa zakładów zmieniona została na Zakłady Wytwórcze Przyrządów Pomiarowych „ERA”. Działały z wielkimi sukcesami do kryzysowych lat 90. Jednak mimo starań dyrekcji i załogi zasłużona ERA zmian ustrojowych nie przetrwała. Jedynym dziś śladem po wielkim przedwojennym przemyśle włochowskim jest osiedle Kasztanowy Park przy ul. Czesława Kłosia 2–14 (daw. Inżynierskiej). Na szczęście inwestor, budując osiedle, zdecydował się wykorzystać wyjątkowe architektonicznie walory budynków fabrycznych ERA. Dzięki temu możemy je do dziś podziwiać. Zdjęcia, które znajdują się w kolekcji pochodzą z archiwum Edwarda Liszewskiego - jednego z dyrektorów powojennych Polskich Zakładów Elektrotrchnicznych ERA. W skład kolekcji wchodzą również szczęśliwym trafem odnalezione w szufladzie jednego ze starych biurek przeznaczonych do utylizacji - zdjęcia dokumentyjące 10-o lecie powstania Zakładów. Osobną część stanowią fotografie wykonane przez Stanisława Bujnowskiego - pracownika ERY i fotografa. W ich przypadku można już mówić o kompozycji, świetle i namyśle artystycznym a nie tylko o dokumentacji.

Polskie Zakłady Elektrotechniczne 'ERA'

Zapraszamy Cię na wspólny spacer po dawnych Włochach. Dzięki zdjęciom i dokumentom z archiwów domowych mieszkańców Włoch, a także materiałom, które ukazywały się w prasie włochowskiej lat 20. i 30. XX wieku, będziemy mogli zobaczyć Włochy w ich pierwotnym kształcie i spotkać włochowian – ludzi pełnych nadziei i pasji – oraz imponujące rezultaty ich działania. Spacer śladami dawnych Włoch przeniesie nas w czas od połowy lat 20. XX wieku aż do roku 1939, w którym Włochy uzyskały prawa miejskie; w niektórych przypadkach – w czasy nieco późniejsze. Przygotowując wystawę, zwróciliśmy szczególną uwagę na tworzące się w przedwojennych Włochach więzi społeczne i umiejętność sąsiedzkiego bycia razem: wspólnej zabawy i udzielanego sobie nawzajem wsparcia; na wartość współodpowiedzialności za małą ojczyznę. Sądzimy, że dziś, w czasie długotrwałej izolacji, potrzebny jest nam przekaz optymistyczny i budujący. Ta wystawa to także próba aranżacji zbiorowego doświadczenia, jakim może być poznawanie historii tworzącego się miasta. W czerwcu i lipcu 2021 roku na ulicach Popularnej i Chrościckiego we Włochach oglądać można było wystawę zorganizowaną przez Stowarzyszenie Sąsiedzkie Włochy przy udziale Biblioteki Publicznej Dzielnicy Włochy m.st. Warszawa, sfinansowanej ze środków Urzędu Dzielnicy Włochy. Autorką koncepcji i tekstów oraz kuratorką wystawy jest Danuta Lachowiecka, członkini Stowarzyszenia Sąsiedzkie Włochy. Dzięki uprzejmości Stowarzyszenia, możemy udostępnić Państwu Galerię w Multimedialnym Archiwum Miasta Ogrodu Włochy. Włochy powinny być miastem!

Dawne Miasto Ogród Włochy. Galeria uliczna

Wojciech Albiński, a właściwie Wacław Wojciech Albiński, urodził się 27 stycznia 1935 roku we Włochach koło Warszawy Studiował geodezję na Politechnice Warszawskiej; jako student współtworzył dwutygodnik literacki „Współczesność”, w którym ukazywały się jego wiersze i opowiadania. W 1963 roku wyjechał z żoną Wandą do Paryża, a następnie do Genewy. Na emigracji współpracował z paryską „Kulturą”, w której ukazało się kilka jego opowiadań (pod pseudonimem Jan Warski) i wierszy (pod własnym nazwiskiem). Pod koniec lat 60. XX wieku przeniósł się wraz z rodziną do Afryki, gdzie pracował jako geodeta w Botswanie i Republice Południowej Afryki. Miał dwóch synów: Dominika i Łukasza. Jako prozaik – zachęcany i wspierany przez Marka Nowakowskiego – zadebiutował w 2003 roku zbiorem opowiadań pt. „Kalahari”, za który otrzymał w 2004 Nagrodę Literacką im. Józefa Mackiewicza oraz nominację do Nagrody Literackiej Nike. Za zbiór opowiadań Achtung! Banditen!, które stanowią zapis wspomnień z dzieciństwa we Włochach, które przypadło na czas okupacji hitlerowskiej, został nominowany do Nagrody Literackiej Gdynia 2010. Wojciech Albiński zmarł w Warszawie, 6 lipca 2015. W przekazanym Bibliotece Publicznej w Dzielnicy Włochy m. st. Warszawa archiwum znajdują się dokumenty urzędowe i prywatne, fotografie, rękopisy i maszynopisy opowiadań i wierszy (w tym dotychczas niepublikowanych). Najstarszymi dokumentami są fotografie rodzinne, dziennik siedmioletniego Wojtka Albińskiego i dwa wiersze napisane dla matki.

Archiwum Wojciecha Albińskiego

Prezentujemy twórczość włochowskiego artysty-amatora Mariana Mijasa (1901-1967) - rzemieślnika, właściciela sklepu z materiałami szewskimi, działającego do lat 60. XX wieku przy ulicy Łuczek 8. Po przejściu na emeryturę Marian Mijas urządził w dawnym sklepie pracownię, w której malował i rzeźbił w drewnie. Sztuka była dla niego sposobem na odreagowanie traumy obozowej - stąd seria rzeźb i obrazów dokumentujących uwięzienie w obozach Auschwitz, Buchenwald i Mittelbau Dora. Osobny obszar fascynacji Mijasa stanowiła historia i powieści historyczne. Szczególnie inspirowała go twórczość Henryka Sienkiewicza i Karola Bunscha. Marian Mijas był ofiarą akcji deportacji mężczyzn z Włoch, przeprowadzonej przez hitlerowców 16.09.1944 roku; trafił do obozu w Auschwitz, gdzie otrzymał numer 197692. Stamtąd 1. października został przewieziony do obozu w Buchenwaldzie, gdzie dostał numer 90805, a następnie 17. października - do podobozu Mittelbau-Dora, gdzie przydzielono mu kolejny numer - 102416. Tam był więziony do czasu wyzwolenia obozu przez aliantów w kwietniu 1945 roku.

Marian Mijas - rzemieślnik i artysta

Zespół zawiera materiały dotyczące utworzenia gminy i wyborów do rad gminnych, protokóły komisyjne, księgi uchwał, protokóły z posiedzeń, sprawozdania z wykonania budżetu, preliminarze budżetowe. Z czasów okupacji w teczce "Zarządzenia, zawiadomienia, ogłoszenia, obwieszczenia, ostrzeżenia, odezwy" znajdują się przepisy porządkowe wydawane przez kolejnych burmistrzów Włoch. Przepisy te dotyczyły utrzymania porządku i czystości, zwalczania chorób zakaźnych, zaopatrzenia ludności, zakazu wolnego handlu, zwalczania lichwy, rejestracji ludności, nieruchomości, zwierząt gospodarskich, rowerów, maszyn biurowych. Najcięższe kary aż do kary śmierci włącznie groziły za przekroczenie ustalonych cen, za uszkodzenia przewodów telefonicznych i wszelkich urządzeń wojskowych. Materiały po 1945 r. zawierają protokóły z plenarnych posiedzeń Miejskiej Rady, w których ujęte są sprawy dotyczące: zaprzysiężenia radnych, powołania komisji i komitetów, wyborów burmistrza i wiceburmistrza, aprowizacji i odbudowy miasta, zorganizowania oświaty i kultury, gospodarki lokalowej, zaciągania pożyczek, uchwalania budżetów i zatwierdzania sprawozdań Prezydium Rady jej komisji oraz Zarządu Miejskiego. Księgi protokołów Kolegium Zarządu Miejskiego zawierają informację o kolejnych zmianach w składzie Kolegium oraz na stanowisku burmistrza i wiceburmistrza, o komitetach działających przy Zarządzie, o tworzeniu i likwidacji instytucji, zakładów i przedsiębiorstw miejskich, przejmowaniu w zarząd nieruchomości. "Księga zarządzeń Burmistrza" zawiera zarządzenia dotyczące głównie spraw porządkowych, zmian systemu prowadzenia kancelarii wprowadzania w życie nowych schematów organizacyjnych Zarządu Miejskiego.

Akta miasta Włochy

nspiracją do powstania wystawy "W cieniu Powstania Warszawskiego. Włochowskie historie" było odnalezienie na strychu dom u przy ulicy Chrościckiego 22 (dawniej ulica Mickiewicza) dokumentów pochodzących z okresu II wojny światowej, stanowiących zbiór materiałów szkoleniowych dla sanitariuszek przygotowywanych do udziału w powstaniu. W skład zbioru dokumentów znalezionych na strychu budynku przy ulicy Chrościckiego 22 wchodzi 47 stron kart w formie maszynopisu oraz notatka rękopiśmienna zawierająca spis zawartości apteczki sanitariuszki. Większość z tych dokumentów nie była dotąd znana historykom. Przy tej okazji postanowiliśmy opowiedzieć Państwu o sytuacji we Włochach w czasie kiedy w Warszawie trwały walki powstańcze i o zaangażowaniu mieszkańców Włoch w pomoc uciekającym z Warszawy mieszkańcom. Ostatnia plansza wystawy poświęcona została akcji deportacji mężczyzn z Włoch do obozów koncentracyjnych, która miała miejsce 16 września 1944 roku – akcji, która miała zapobiec wsparciu sił powstańczych przez mieszkańców podwarszawskich miejscowości. W wyniku deportacji z nieco ponad dwunastotysięcznych Włoch wywieziono prawie 4000 mężczyzn. Wystawa oparta została niemal w całości na materiałach z archiwów domowych mieszkańców Włoch.

W cieniu Powstania Warszawskiego. Włochowskie historie

Henryk Uchman

Kolekcja zawiera ogłoszenia, obwieszczenia i odezwy za pomocą których informowano mieszkańców Włoch o decyzjach administracyjnych podejmowanych przez Zarząd Miasta i władze okupacyjne. Oryginały przechowywane są w Archiwum Państwowym w Warszawie, oddział w Milanówku.

Okupacja - ogłoszenia, obwieszczenia, odezwy

„On był strażakiem. Był w straży pożarnej. Tak jak większość chłopaków z Włoch uważał, że nie być strażakiem, nie odsłużyć swojej służby w Straży Pożarnej, to być nikim w tej społeczności” (cytat z rozmowy z mieszkanką Włoch) Włochowska Straż Ogniowa powołana została latem 1926 roku. Na walnym zebraniu w gminie Skorosze wybrano jej zarząd i naczelnika: został nim Władysław Hass, pierwszy wójt gminy Włochy, późniejszy poseł na Sejm RP. Pierwsza drużyna, 21 strażaków, przystąpiła do Związku Okręgowego Straży Ogniowych Powiatu Warszawskiego, co umożliwiło dostęp do regularnych ćwiczeń i szkoleń. Początkowo strażacy korzystali z prywatnych pomieszczeń przy ul. Inżynierskiej 10 (ob. Czesława Kłosia). Z czasem rodzina Koelichenów wydzierżawiła straży plac przy ul. Kościuszki 26 (ob. Popularnej), na którym powstała remiza. Zakup wyposażenia dla Straży finansowany był po części ze zbiórek organizowanych przy okazji zabaw i bali organizowanych przez Stowarzyszenie Właścicieli Nieruchomości i mieszkańców. Dzięki tak zebranym pieniądzom i przy niewielkim wsparciu gminy w 1929 roku Straż Ogniowa zakupiła wóz strażacki marki Ford zwany „Wojtkiem”, sikawkę, syrenę alarmową i komplet ubiorów. Była też motopompa „Kasia”. W 1934 roku dzięki wsparciu wielkiego dobroczyńcy straży i jej prezesa Józefa Koelichena zakupiono dwunastoosobowy samochód marki Chevrolet. W latach 1936–1937 przebudowano remizę i znajdującą się w niej świetlicę. Na placu stanęła wspinalnia do ćwiczeń. Niekiedy organizowano na nim mecze siatkówki najlepszych włochowskich drużyn. Coraz sprawniejsi i coraz lepiej wyposażeni strażacy cieszyli się zaufaniem i podziwem. Marzeniem każdego chłopaka było zostać strażakiem, a Prezes Włochowskiej Straży Ogniowej cieszył się wielkim prestiżem. Włochowska straż odegrała ważną rolę w trudnych okupacyjnych latach – w jej szeregach szkoleni byli przyszli uczestnicy Powstania Warszawskiego. W czasie jednej ze słynnych akcji strażakom „nie udało się” ugasić pożaru, w którym spłonęły akta osobowe, które mogły posłużyć hitlerowcom do prowadzenia represji wobec mieszkańców. W 1955 roku Ochotniczą Straż Pożarną (następczynię Straży Ogniowej) przekształcono w jednostkę zawodową. Dziś nosi ona nazwę: Jednostka Ratowniczo-Gaśnicza (JRG) nr 2, a jej siedziba znajduje się przy ul. ks. Juliana Chrościckiego 76.

KOLEKCJE TEMATYCZNE

WŁOCHOWSKA PRASA

ZAJRZYJ DO ARCHIWÓW DOMOWYCH